ديده‌بانى روى برج بينى ، و او بنگرد جانور درون آب را و چون چيزى بيند كه خوراك او است به نرمى چند گام بردارد و او را برگيرد ، و اگر پاهاش كوتاه بودند چون بسوى شكارش ميرفت شكمش به آب مىخورد و ميشوريد و شكارش ميترسيد و ميگريخت ، و اين دو عمود را برايش آفريدند تا بنياز خود رسد و شكارش از دست نرود . بينديش در تدبير آفرينش پرنده‌ها كه هر كدام ساق دراز دارند يا بى كه گردن دراز دارند تا بتوانند خوراك خود را از زمين برگيرند ، و اگر با ساق دراز گردنش كوتاه بود نميتوانست چيزى از زمين بردارد ، و بسا با درازى گردن بدرازى نوك هم كمك شده تا برايش آسانتر باشد ، آيا نبينى هر چه از آفرينش بازرسى ، در نهايت درستى و حكمتش يا بى بنگر بگنجشكها كه در روز خوراك خود را جويند نه ناياب باشد و نه فراهم و آماده و بجنبش و جويش بدان رسند ، و همه آفريده‌ها چنينند ، منزه است آنكه روزى به اندازه فراهم كرده نه سراسر ناياب است و نه آماده و حاضر كه به آسانى بخشند چون در آن صلاح نيست چون اگر آماده بود بهائم ميخوردند تا مىمردند و مردم هم بخوشگزرانى و سرمستى مىافتادند تا بتباهى و هرزگى ميكشيد . آيا ميدانى پرنده‌ها كه جز شب بيرون نشوند مانند جغد و هام و شب پره چه ميخورند ؟ گفتم نه مولايم ، فرمود : خوراكشان چند جور جاندار است كه در هوا پراكنده‌اند چون پشه و پروانه و مانند ملخ و زنبورها چون اينها در هوا پراكنده‌اند و همه جا هستند ، عبرت گير از چراغى كه شب روى بام نهى يا در صحن خانه كه بسيارى از آنها گردش آيند ، و جز از راه نزديكى نيايند . اگر كسى گويد : از بيابانها آيند ، به او گويند چگونه بدين تندى در رسند و چگونه از اين راه دور چراغى كه درون خانه‌ها است بينند و بسويش آيند ، با اينكه از نزديك گرد چراغ ديده شوند و اين دليل است كه در هر جاى فضا پراكنده‌اند ، و اين دسته از پرنده چون برآيند آنها را جويند و از آنها بخورند .